Nhà văn hóa
" Mời ông xơi nước ..."
Ông Đa vừa ngồi đã được mời nước nhưng thấy nét mặt ông bạn không tươi như mọi ngày nên chỉ khẽ gật đầu, ừ một câu khẽ ...
“…Ông tính, tôi về đây ở đã gần ba chục năm rồi mà nay thấy đúng là mình vẫn là dân ngụ cư .
Nhưng cái đó không quan trọng , mà tôi muốn nói ở đây là xã chuyển thành phường đã hơn chục năm nay mà cái lối sinh hoạt vẫn hơi hướng địa phương dòng họ , ông thấy có kỳ không ? Thảo nào mà cán bộ làng xã dù tham gia công tác ở phường này nhiều năm rồi mà ... chả chịu lớn ! Khó nhận xét thật ông ạ ! ”
Giọng ông Nhân cứ rề rà với ông bạn sang chơi , vì cùng là bạn công tác ngày trước nay đã nghỉ hưu , lại gần nhà nhau nên ông Đa thường sang nhà bạn lúc rảnh rỗi . Ông Đa nghe bạn nói xong liền bảo :
- “ Ừ, chuyện đó tưởng đã lên phường rồi sẽ không tồn tại , tôi là dân địa phương này thoát ly mấy chục năm , nay về quê ở mà lắm khi cũng chán cho tác phong làm việc của mấy vị ấy nữa là ông .
Nhưng hình như có gì đó làm ông bận tâm thì phải , không có nhẽ nhân bầu cử xong đang có việc quy hoạch cán bộ các cấp ... nên hôm nay ông lại nói về cán bộ phường …”
Không khí lặng lẽ lại tiếp tục bao trùm quanh hai ông bạn già càng làm cho ông Đa chăm chú , một lúc lâu sau khi nhấp giọng ngụm nước trà ông Nhân mới nhỏ nhẹ :
- “ Ông ạ , cái thôn XÁ này ngày còn là xã nó rộng lắm , mà ông cũng biết rồi còn gì . Lúc đó cả thôn chỉ có bí thư chi bộ và trưởng thôn là cán bộ cốt cán của xã, tất nhiên còn có các chi hội đoàn thể quần chúng nữa , cả hệ thống cán bộ cấp dưới trưởng thôn , nhưng những đối tượng này không kể làm gì vì cấp xã chỉ quản lý đến cấp thôn mà thôi . Đấy ông xem , cả thôn có cái nhà văn hóa to đùng , khuôn viên mấy trăm mét vuông , mỗi lần hội họp cứ là tưng bừng , cờ quạt phấp phới …Bà con trong thôn tự hào lắm , phải không ông ? “
- Ừ, đúng thế thật , mà sao chuyện có gì mà động đến nhà văn hóa hở ông ?”
- “ Là thế này : Từ hồi còn là xã , khu này được gọi là khu dân cư XÁ,dưới khu được lập ra mấy tổ dân phố ấy. Vậy mà một hồi chưa ổn định thì lại bỏ cấp khu dân cư , chia khu này thành các tổ dân phố , một khu bây giờ chia thành tổ dân phố XÁ 1, XÁ 2,rồi XÁ 3…đến gần chục XÁ , mỗi XÁ lại có một ông bí thư, một vị tổ trường do phường trực tiếp quản lý, chẳng biết dân được gần chính quyền thế nào , chứ riêng cái chuyện sắp xếp cán bộ cấp tổ cũng mệt , ông nhỉ ? “
- “ Thì đấy là chức do dân bầu sao mệt được !”
- “ Ông cứ xem Đại hội của mấy cái đoàn này hội kia của năm rồi thì biết , khi Đại hội ở phường cứ nghe mong manh mấy vị có tên trong danh sách này có người nhà là họ ông nọ ... họ ông kia … Bây giờ bầu cơ quan quyền lực là HĐND của phường thì càng lộ rõ , danh sách đều niêm yết ở nhà văn hoá , dân đọc rồi chỉ trỏ bàn luận ầm cả lên đấy thôi .Mà chuyện này chỉ mấy ông người gốc xã này mới biết tường tận …mà thôi chuyện tào lao nghe biết vậy , giờ tôi nói cái chuyện nhà văn hóa để ông nghe . “
- “ Cái nhà văn hóa của khu dân cư ngày xưa , khi tách tổ dân phố xong , nhà văn hóa đó thuộc địa bàn tổ nào thì chỉ tổ đó và mấy tổ cận kề có lợi , còn các tổ ở xa chả mấy khi dùng đến nó , này nhé : Ở tổ dân phố họp hành chỉ toàn người đã lớn tuổi, nhiều người khó khăn còn bận việc gia đình , vậy nên khi mời họp họ ngại đi đến nhà văn hóa xa qúa nên cứ vin cớ vắng mặt, họp mà chỉ được phân nửa , có khi được một phần ba số mời … Trong khi yêu cầu mỗi tổ hoặc vài tổ gần nhau có một nhà văn hóa ở vị trí thuận lợi …thì chắc phải đợi đến tết công – gô gỗ mít , ông nhỉ ? “
- “ Mà có cái thế này mới chết chứ , ông biết không ? Họ nêu quan điểm xã hội hóa vì nhà văn hóa là của các tổ dân phố , thế nên tất tần tật mọi thứ của nhà văn hóa đều phân bổ cho tổ dân phố mua sắm, sửa chữa …Nào bộ dàn âm thanh, nào hệ thống cờ quạt phông màn , nào vườn hoa cây cảnh , nào bàn ghế , bảo vệ trông coi , tiền điện nước , rồi sửa chữa định kỳ khi nó xuống cấp …cứ có gì là phân bổ tiền cho các tổ dân phố phải nộp . Những tổ dân phố ở xa nhà văn hóa cả năm người dân không đến nhà văn hoá , họp hành gì người ta mượn ngay nhà dân trong tổ ... giờ cứ méo mặt mà góp tiền chi cho nhà văn hoá . Sử dụng thì không hiệu quả , mà cứ bổ tiền đầu dân đóng góp , dân kêu rát cả tai …”
- “ À ! Chuyện này tôi cũng thấy mấy vị cán bộ tổ kêu rồi , nhưng nói ra thì mất lòng cán bộ địa phương , rồi cấp trên lại bảo không có ý thức xây dựng, dựa dẫm nhà nước , không biết vận động quần chúng , dân mình tốt lắm tuyên truyền đúng là họ ủng hộ ngay …Sắp tới có HĐND phường thì mọi chi tiêu ngân sách NN và đóng góp của dân chắc rõ ràng , không mập mờ đâu ."
- " Chắc không hở ông ? Tôi thấy càng ngày nhiều chuyện đến khi lãnh đạo hạ cánh về nghỉ mới bị lôi ra , nhưng cuối cùng chả làm gì được ... HĐND vừa rồi bầu xong mới lộ ra người họ này, người họ kia , rồi con ông này , cháu bà kia ...Vậy khi quyết nghị việc chi tiền thuế dân nộp vào ngân sách địa phương , phục vụ cho các công trình, công việc của phường ... tôi e là việc chi cho các nhà văn hoá chắc lại xã hội hoá thôi ông à ... "
- " Thôi ông ơi ! Chuyện ở làng xã xưa , chuyện tổ dân phố nay vẫn còn lắm chuyện lắm , bây giờ tôi với ông làm ván cờ giải khuây , chờ cơm trưa vợ nấu , phải không ông ?”
Nhất trí ... ông Nhân vừa nói vừa cúi xuống gầm bàn lôi bộ bàn cờ tướng ra bày trận ./.
( 25/3/2017 )